Juan Manuel Etxebarria
Zeberio (Bizkaia) 1948 Batxilergo klasikoa (latina eta grekoa) eta Filosofia ikasketak Derion, Bilboko Elizbarrutiko Seminarioan. Magisteritza Bizkaiko Eskola Normalean. Euskal Filologian lizentziatua Deustuko Unibertsitatean (Ohorezko Matrikula). Euskal Filologian doktorea, Etno-Hizkuntzalaritza espezialitatean (Cum Laude). Derioko R.M. Azkue Ikastetxeko irakaslea. Derioko Elizbarrutiko Irakasle Eskolako irakaslea. Euskal Filologiako irakasle titularra Deustuko Unibertsitatean, gaur egun emeritua. Doktorego-tesi batzuen zuzendaria. Irakaskuntza ertainetako euskal hizkuntza eta literaturako katedraduna. Irakaskuntza Ertainetako Hezkuntzako ikuskaria. On Jose Miguel Barandiaranen Etniker-Bizkaia Taldeko kidea. Euskaltzaindiako kide urgazlea. Eusko Jaurlaritzako Euskararen Aholku Batzordekide ohia. Idazlea, hizlaria, lexikografoa eta irrati eta telebistako kolaboratzailea etnografia gaietan.

ARTIKULUAK

Apiril – Jorrail

Apiril hitzaren jatorriak, bertsio bi dauzka. Bata, grekozko mitologiako Afrodita eta bere pareko latineko Venus, maitasun, edertasun eta ernalkortasunaren jainkosarekin, horrexegaitik lotzen da jainkosa hori udaberriko hilabete honekin. Bestea, Ovidio, idazle latino...

Ekinokzioaz

Lexikoaren arabera, badirudi euskal urte zaharrak, urtaro bi bakarrik zeuzkala: uda eta negu. Baina Kristo aurreko 46ko kalendario Julianoak lau urtarotan eratu zuen: solstizio bi, ekinokzio bi eta hamabi hilabete. Euskaldunok, uda, hirukoiztu egin genuen: udaberri,...

Aratuste zein inauteri garaia

Aratuste zein inauteri jai-garaia garizuma aurreko egunetan ospatzen dugu. Zergatik? Ba, aiko. Gaur egun daukagun egutegia Gregorianoa dugu. Julio Cesarrek K.a.-ko 46an osatu zuen egutegia, 1582an Gregorio XIII. Aita Santuak eratu eta kristautu egin zuen. Urteroko...

Urteberri eta Erregeen egunak

Urteko lehen eguna, Urteberri, eta seigarrena, Erregen, ilusio handiko egunak izan dira, batez ere, umeentzat, oparitxoak lortzeko egunak izan direlako oraintsurarte. Gaur egun aldatuz doa ohitura hori. Lehen, egun biotan agilandoak eskuratzen ziren baina hori...

Gabon-Otzara

Gabon ohiturak aldatzen etorri dira. Gaur, Gabon-otzara deritzagun ohitura zaharraren jatorria azaltzera noa. Lehenago, gure baserrietan etxekadak bizi ziren eta nolabait bizimodua atera behar eta, ba, etxaguntzan geratzen ez zenak, ezkondu, fraile edo monja sartu edo...

San Martin garaiko txerria

Gure baserriak nahiko autarkikoak izan dira, besteak beste, elikaduran. Janarietako bat txerrikia izan da. Urtean zehar txerri bat hazi eta loditu egiten zen eta azaroko San Martinetaraz gero hil, urte barruan jaten joateko, odolosteekin hasi eta azkenengo urdairano....